Zavirite iza stare Gradske kapije

 

Raskošna i očuvana priroda, pregršt istorijskih znamenitosti i mitskih predanja vezanih za nastanak Zvorničke tvrđave, vodena bogatstva koja se rijetko sreću na istom mjestu, ponos su stanovnika ovog grada na lijevoj obali Drine, starog više od 600 godina.

 

Autor: M. Maličević

 

U sjeveroistočnoj Bosni, na istočnim obroncima Majevice, u zagrljaju zelene ljepotice Drine, smjestio se Zvornik. Na samoj granici sa Srbijom, izrazito dobrog položaja, Zvornik je geografski lociran skoro u sredini puta od Beograda, Sarajeva i Novog Sada, od kojih ga dijeli oko 150 km. Nesvakidašnja priroda, tragovi istorije koji svjedoče o davnim vremenima, srdačni i gostoljubivi domaćini krase jedan od najstarijih gradova u BiH, za koji su se otimali srpski despoti, Turci, Mađari i Austrijanci.

 

Đurđev grad

Posebno obilježje Zvornika, jedinstveno utvrđenje iz tri povezana dijela – Donji, Srednji i Gornji grad, najveće je i najosobenije utvrđenje u BiH. Zvornička tvrđava, poznatija kao Đurđev grad, nacionalni je spomenik i jedan od najvrijednijih objekata ove vrste u zemlji. Podignuta je početkom 14. vijeka, a u 15. vijeku zauzeo ju je despot Đurađ Branković, po kome i danas nosi ime. Po legendi, tvrđavu je sagradila njegova žena Prokleta Jerina odakle nosi i naziv Jerinin grad. Grad čine tri međusobno povezana dijela: Donji, sa prepoznatljivom gradskom kapijom, Srednji, najstariji dio, sa Velikom kulom u središnjem dijelu utvrđenja i Gornji grad na uzdignutom brdu iznad Zvornika, na oko 400 m nadmorske visine. Tvrđavu su kasnije proširili Turci, nadograđivali Austrougari, pa je danas svjedok različitih epoha. Do tvrđave je moguće doći pješačkom stazom dugom 1700 metara i okolo, 7 km dugim asfaltnim putem. Posebnu povoljnost za turiste predstavlja to što se cijeli kompleks Gornjeg grada nalazi na atraktivnom lokalitetu sa kojeg se pruža prelijep pogled na Zvornik, Zvorničko jezero i rijeku Drinu, a mnoštvo zanimljivih i mističnih legendi dodatno pojačava doživljaj prilikom posjete ovom lokalitetu.

 

Znameniti lokaliteti

Zvornik se u istoriji prvi put pominje 1410. godine, pod imenom Zvonik. Po jednoj varijanti varoš je dobila ime po nekom usamljenom zvoniku nekakve porušene crkve, koja je po pretpostavkama bila podignuta krajem 7. i početkom 8. vijeka. Ipak, postoji još jedna verzija da je ime dobio po brojnim izvorima hladne vode (izvornik), te je još za vrijeme Rimljana bio poznat kao stanica za odmor na putu za Sirmium. Na području opštine Zvornik evidentirano je ukupno 56 nekropola sa oko 850 stećaka raspoređenih na različitim lokacijama. Rimski kamenolom, kao vrijedno arheološko nalazište, nalazi se u blizini grada Zvornika, u mjestu Dardagani. Lokalitet se sastoji od podzemnog kamenoloma iz perioda od prvog do petog vijeka nove ere, kao i dva površinska kopa. Bio je najveći rimski kamenolom na Balkanu, a pretpostavlja se da je ovo najveći i najbolje očuvan spomenik jamskog tipa rimskih kamenih spomenika u Evropi. U okolini Zvornika je i srednjovjekovni grad Kušlat, zanimljiv jer je podignut na okomitoj stijeni na dijelu starog puta koji od Zvornika vodi prema središnjoj Bosni, gdje je, po predanju, sagrađena prva džamija u Bosni. Od znamenitosti u gradu izdvaja se stari željezni most koji je takođe jedan od simbola grada, koji danas koriste samo pješaci. Sagrađen je 1929. godine i nosi ime po Kralju Aleksandru I Karađorđeviću. Bio je i ostao prepoznatljiv simbol Zvornika, sa očuvanom kaldrmom, a često se naziva i samo Stari most. Čuveni su skokovi sa ovog mosta, a interesantno je da je upravo ovaj most poslužio kao mjesto gdje je Emir Kusturica snimao svoj nagrađeni film „Otac na službenom putu”, i da je dječak Malik hodao baš po ovom mostu. Zgrada Kasine iz austrougarskog perioda danas je prepoznatljiv simbol grada, u kojoj su smještene Muzejska zbirka i biblioteka. Zanimljivo je da je u Zvorniku bio zatočen, a kasnije i ubijen, poznati vođa iz Prvog srpskog ustanka Stojan Čupić, poznatiji kao Zmaj od Noćaja.

 

Vodeno bogatstvo

Ako se nečim može pohvaliti Zvornik, onda su to sigurno vodena bogatstva, jer ovdje vode ima na svakom koraku, u rijekama, u jezeru, u izvorima… Dužina Drine kroz teritoriju Zvornika iznosi 53 kilometra, u koju se na ovom dijelu ulijeva čak 11 pritoka, poput Drinjače, Kamenice, Jošaničke rijeke, Sapne, Kozlučke rijeke i drugih. Sa svojom hladnom, bistrom, zelenkastom vodom, pogodna je za odmor i razne sportove na vodi – rafting, splavarenje ili sportski ribolov, a izuzetno je bogata pastrmkom, somom, štukom, mladicom… Pored Drine postoji uređena šetališna zona, uređena gradska plaža i tereni za odbojku na pijesku i fudbal na pijesku, a na samoj rijeci ili na njenoj obali održavaju se brojne manifestacije kao što je „Zvornička regata” i najveća zvornička manifestacija „Zvorničko ljeto”. Zvorničko jezero se pruža 25 km uzvodno od visoke brane kod Zvornika i Malog Zvornika, i prva je vještačka akumulacija na Drini. Jezero ima idealne uslove za razvoj nautičkog turizma. U priobalju se nalaze male plaže, veliki broj vikend kuća i nekoliko ugostiteljskih objekata, a vožnja kajaka, kanua i narodnih čamaca uz ribolov, kupanje i odmor samo su neke od aktivnosti kojima se turisti mogu baviti na ovom jezeru. Na jezeru se održava Državno prvenstvo u kajaku i kanuu na mirnim vodama. Još jedno prepoznatljivo mjesto je Vitinički Kiseljak, malo i gostoljubivo mjesto na 20-ak kilometra od Zvornika. Odlikuje se ekološki očuvanom okolinom, dok u centralnom dijelu naselja, duž toka male rijeke Jasenice, izvire devet po kvalitetu, kapacitetu, ljekovitosti i ukusu različitih mineralnih voda, po mnogo čemu jedinstvenih u Evropi. Vode su otkrivene krajem 18. i početkom 19. vijeka, a liječe malokrvnost, bolesti želuca, bubrega, problem vida, steriliteta… Put do ovih izvora, kada skrenete sa magistralnog puta Zvornik – Bijeljina, zaista je prelijep, vozeći se kroz predivno čisto i uredno selo Kiseljak. Izvori se nalaze svega 7 km vožnje od magistralnog puta, ali uživajući u pogledima na prirodu stići ćete mnogo prije nego što ste mislili.

 

Devet izvora za devet bolesti

Banja Kiseljak daje Zvorniku šansu da razvije zdravstveni turizam, što bi uslovilo razvoj i šire regije. Priroda je bila veoma izdašna u izvorima mineralne vode, a tradicija korištenja tople mineralne vode u Kiseljaku je duga. U ovom planinskom selu postoji devet izvora koji uspješno liječe devet bolesti.

 

Zabava i dobro druženje

„Zvorničko ljeto” najpoznatija je manifestacija u gradu, koja u prvim danima avgusta Zvornik učini prijestonicom kulture, zabave i dobrog druženja u regionu. Ove godine se održala 18. put, a pored brojnih sadržaja Zvorničane i brojne posjetioce iz drugih krajeva zabavljao je Zdravko Čolić. Prema izvještajima Turističke organizacije Zvornika, ove godine „Zvorničko ljeto” posjetilo je preko 100.000 ljudi.

Ja'Whaun Bentley Jersey