Sport fizičke i mentalne snage

autor: S. Stamenković

Veslanje aktivira sve mišiće u tijelu. Čak i oni koji se veslanjem bave rekreativno na obližnjoj rijeci mogu se pohvaliti dobrim općim zdravljem i kondicijom

Kad se spomene veslanje, većina ljudi pomisli na Temzu i osmerce sa posadama engleskih studenata sa Oksforda i Kembridža. Iako se Engleska smatra kolijevkom modernog veslanja, počeci ipak datiraju nekoliko hiljada godina ranije. O tome svjedoče crteži i modeli čamaca i vesala stari više od pet hiljada godina, a rimski pjesnik Publije Vergilije Maron još u prvom vijeku prije nove ere u svom epu ”Eneida” spominje takmičenja čamaca koje je organizovao Eneja, osnivač Rima.

Profesionalni lađari, kojih je u Londonu početkom XVIII vijeka bilo više od 10.000, davne 1716. godine ustanovili su trku ”Doggett's Coat and Badge”. Ova trka, koja je postavila temelje sportskog veslanja, održava se svakog ljeta, već tri stoljeća. U veslačkom kalendaru se kao najstarija regata navodi ”Česterska regata” iz 1814. godine. U to vrijeme osnovan je najpoznatiji engleski veslački klub ”Leander Club”, a članstvo u njemu je i danas stvar prestiža.

Međutim, ”The University Boat« – Univerzitetska trka osmeraca Oksforda i Kembridža, postala je sinonim za veslanje. Prvo veslačko takmičenje dva univerzitetska kluba održano je 10. jula 1829. godine, a trijumfovao je Oksford.

Moderne Olimpijske igre, održane leta 1896. godine u Atini, na programu su imale i takmičenje u veslanju. Međutim, nadmetanje nije održano zbog jakog vjetra.

Na naše prostore sportsko veslanje stiže krajem XIX vijeka, kada u tadašnjem Bečkereku, sadašnjem Zrenjaninu, nastaje Veslački klub »Begej 1833«, a nakon toga i ”Danubius 1885” u Novom Sadu.

Srbijanska reprezentacija je na Olimpijskim igrama prvi put učestvovala 1936. godine u Berlinu. Sa Olimpijade u Moskvi 1980. godine momci su donijeli srebrnu medalju, a četiri godine kasnije iz Los Anđelesa bronzanu.

Šta je potrebno za veslanje?

Po definiciji veslanje predstavlja pokretanje čamca snagom ljudskih mišića preko poluge drugog reda (vesla). Postoje dvije vrste čamaca i veslanja, a riječ je o »skul« veslanju sa dva vesla – discipline skif jednosjed, dubl skul i četverac skul,  i »rimen« veslanje sa jednim veslom – discipline su dvojac, četverac i osmerac.

Čamci koji se koriste u sportskom veslanju ranije su pravljeni od drveta, ali se danas uglavnom izrađuju od ugljeničnih vlakana i plastike. Mogu biti širine od 59,7 cm i 62,2 centimetra, dok dužina i težina zavise od klase čamaca. 

Malo peraje montirano je na dnu čamca (spolja) zbog stabilnosti. Kormilo je pričvršćeno za peraje ili za kraj čamca, osim kod skul čamaca. Bijela loptica je pričvršćena za prednji kraj čamca kao mjera zaštite, ali i pomoć pri određivanju konačnog plasmana u foto-finišu.  Sjedišta su fiksirana za točkiće, koji klize po šinama.

Vesla su šuplja, kako bi se smanjila njihova težina, a pričvršćena su za čamac prilagodljivim metalnim ramom. Vesla u »rimen« veslanju dugačka su 3,8 metara, dok su »skul« vesla 3 metra.

Osnove sporta

Od sportista koji bave veslanjem saznajemo da se veslačka takmičenja održavaju na veslačkoj stazi dužine 2.000 metara, u šest staza širine 13, 5 metara, koje su prave cijelom dužinom i koje su obeležene bovama. Sistem takmičenja odvija se od predtakmičenja, preko repesaža i polufinala, do finala.  Repesaž je ponovljena trka za posade koje kroz predtakmičenje nisu uspjele da se plasiraju u polufinale, što znači da svaka posada koja izgubi u predtakmičenju ima i drugu šansu prije nego što bude eliminirana. Po tri prvoplasirane posade iz oba polufinala takmiče se u A finalu za pozicije od 1. do 6, dok se ostale takmiče u B finalu za pozicije od 7. do 12. Zlatnu, srebrnu i bronzanu medalju dobijaju prve tri posade koje pređu liniju cilja u A finalu.

Trke se sprovode po određenim pravilima. Čamci su u startnim pontonima i njihov zadnji kraj se pridržava ili rukom osobe zadužene za to, ili ih pridržava mašina, takozvani ”automatski start”. Prednji krajevi čamaca su poravnati na startnoj liniji.

Posle prozivanja poslednje posade, starter podiže crvenu zastavicu i daje svima upozoravajuću komandu, a onda, poslije kratke pauze, i znak za start trke, istovremeno spuštajući crvenu zastavicu.  U slučaju pogrešnog starta oglasit će se zvono, a starter tada maše crvenom zastavicom da prekine trku i pozove posade na ponovljeni start.  Posadama je dozvoljen samo po jedan pogrešan start prije nego što budu eliminirane. Ukoliko neka posada skrene iz svoje staze, sudija u trci može da je diskvalifikuje.

Pobjednik trke je posada čiji je prednji kraj čamca prvi dodirnuo liniju cilja, što nadgledaju sudije i foto-finiš kamera. Prolazak svakog čamca kroz liniju cilja označen je zvučnim signalom.  Sudija u trci mora da podigne bijelu zastavicu na kraju trke da naznači da je trka završena u skladu sa pravilima i da nije bilo protesta.

Snaga tijela i uma

Veslanje je jedan od fizički najzahtjevnijih sportova i ne preporučuje se djeci mlađoj od 12 godina. Osim fizičke snage, potrebna je koordinacija pokreta, disciplina i timski rad. Tokom zime uglavnom se trenira na ergometrima – simulatorima veslanja koji iziskuju iste pokrete kao i veslanje na vodi. Kada je voda mirna, čak i djeca početnici  uvježbavaju iznošenje čamaca na vodu, redoslijed sjedanja i veslanje.

Za veslača je najvažnije da sinhronizuje pokrete sa ostatkom ekipe i da bude fizički spreman da izdrži napor tokom trajanja trke. Zato su to sportisti sa dobrom kondicijom, sposobni za fizičke napore. Ovo je sport koji aktivira sve mišiće u tijelu, a kod veslača se posebno razvijaju mišići srca i povećava se kapacitet pluća. Čak i oni koji se veslanjem bave rekreativno na obližnjoj rijeci mogu se pohvaliti dobrim opštem zdravljem, fizičkom i mentalnom stabilnošću.