URINARNE INFEKCIJE

Neprijatno, ali izlječivo

 

Preko 50% žena tokom života će imati bar jednu epizodu UTI, dok će 20–30% imati rekurentne UTI.

 

autor: Dr B. Mirković, urolog

 

Infekcije urinarnog trakta (UTI) mogu zahvatiti gornji urinarni trakt – bubrege i uretre, ili donji urinarni trakt – bešiku, uretru, i kod muškaraca prostatu i testis. Najčešće se javljaju kao cistitisi (upale mokraćne bešike) i uretritisi (upale mokraćnog kanala), a rjeđe kao pijelonefritisi (upale bubrega).

Najveći broj infekcija je izazvan bakterijom Escherichia coli, koja je inače stanovnik crijevnog sistema. I druge bakterije mogu izazvati upale urinarnog trakta: Enterococcus faecalis, Klebisella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa, Proteus mirabilis, grupe streptokoka i stafilokoka. Kod oba pola upale mokraćnog kanala mogu izazvati i seksualno prenosive bakterije: Chlamidia trachomatis, Ureaplasma urealiticum, Mycoplasma hominis, kao i protozoa Trichomonas vaginalis.

 

Povećan rizik za nastanak UTI

U povećanom riziku za dobijanje UTI su: dijabetičari, nepokretni pacijenti, pacijenti sa otežanim pražnjenjem bešike (uvećana prostata, oslabljen detrusor – mišić bešike, sužen mokraćni kanal), urođene anomalije urotrakta, skorašnja urinarna instrumentalizacija ili hirurgija, prisustvo stalnog katetera, kalkuloza urotrakta, imunokompromitovani pacijenti, loša lična higijena, zloupotreba antibiotika koja narušava prirodnu floru, promiskuitet.

Faktori rizika koji su specifični za žene povezani su sa samom anatomijom, što podrazumijeva kratak mokraćni kanal, kao i blizinu vagine i analnog kanala. Seksualno aktivne žene imaju češće infekcije u odnosu na neaktivne. Određeni tipovi kontracepcije takođe mogu povećati rizik za nastanak infekcije. Žene u menopauzi su podložnije infekciji. Faktori rizika jesu i: spuštanje bešike i materice tokom godina uslijed slabljenja mišića karličnog dna, nakon trudnoća, porođaja, zbog gojaznosti. Zbog hormonskih promjena koje se dešavaju u organizmu tokom trudnoće, infekcija se brže i lakše širi na bubrege, pa se takva upala obavezno liječi antibioticima.

Kod muškaraca su UTI rjeđe. U mlađim uzrastima uglavnom su izazvane seksualno prenosivim bakterijama, a u kasnijim godinama su vezane za neadekvatno pražnjenje bešike. U najvećem broju slučajeva zahvataju i prostatu, i tada je potrebno da liječenje antibioticima traje duže.

 

Simptomi urinarne infekcije

Najčešći simptomi su: učestalo i bolno mokrenje, zamućen urin, osjećaj peckanja u mokraćnom kanalu, urin neprijatnog mirisa, krv u urinu, pritisak i napetost u predjelu bešike ili donjeg dijela trbuha. Ukoliko se infekcija proširi na bubrege i ne započne se liječenje na vrijeme, može se javiti i bol u slabinskom dijelu leđa, povišena temperatura, mučnina, malaksalost, povraćanje, groznica. Pojava krvi u urinu, naročito bez bolova, može ukazati na neke druge bolesti urotrakta, pa se pacijent obavezno upućuje urologu radi dodatne dijagnostike.

 

Dijagnoza

Dijagnoza se postavlja jednostavnim pregledom urina u laboratoriji. Kod sumnje na infekciju ne mora se uzeti prvi jutarnji urin. Nakon toalete genitalne regije u sterilnu bočicu daje se uzorak srednjeg mlaza urina i dostavlja u laboratoriju. Ukoliko je potreban duži transport, neophodno je čuvanje u frižideru. Ukoliko dobijete simptome koji podsjećaju na urinarnu infekciju tokom noći, kao što su bol tokom mokrenja ili iznenadni, jaki i učestali nagon na mokrenje, nemojte samostalno uzimati antibiotik.

 

Terapijske metode

Liječenje zavisi od vrste uzročnika, jačine simptoma i ozbiljnosti infekcije, a najčešće traje 3–10 dana. Lijek se bira prema osjetljivosti bakterije, a na osnovu antibiograma. Pacijentkinje u menopauzi kojima se u urinokulturi otkrije prisustvo bakterija, a nemaju nikakve tegobe, najvjerovatnije neće biti liječene antibioticima. Kod pacijenata koji nakon liječenja dobiju ponovo infekciju preporučuje se ultrazvučni pregled urogenitalnog trakta kao sastavni dio pregleda, a određenoj grupi su potrebna i dodatna ispitivanja – uretrocistoskopija, CT urografija.

Moguće komplikacije nepravilnog liječenja ili neliječenja mogu biti: rekurentne infekcije (više od 2 infekcije za 6 mjeseci ili više od 3 za 12 mjeseci), oštećenja bubrežne funkcije, suženja mokraćnog kanala kod muškaraca, povećan rizik kod trudnica za prijevremeni porođaj, sepsa.

Honeymoon cystitis ili cistitis medenog mjeseca predstavlja upalu bešike neposredno nakon seksualne aktivnosti, nakon dužeg perioda apstinencije ili zbog većeg broja seksualnih odnosa u kratkom intervalu. Kod žena sa rekurentnim infekcijama u vidu honeymoon cistitisa urolog će preporučiti dugotrajnu ili postkoitalnu antibiotsku profilaksu.

Ukoliko su simptomi urinarne infekcije izraženi i eventualno potvrđeni u laboratoriji, kada dobijete antibiotik od ljekara, prije svega poštujete propisani protokol doziranja lijeka i vremena uzimanja. Poželjno je smanjenje fizičke aktivnosti i povećanje unosa vode. Tokom korištenja bilo kog antibiotika izbjegavati izlaganje sunčevim zracima i solarijumu, uzimanje alkohola, gaziranih pića, kao i jake, ljute i začinjene hrane. Probiotik uzimati razdvojeno od antibiotika minimum 3 sata. Seksualni odnosi nisu preporučljivi tokom trajanja infekcije, kao i intenzivno treniranje i zamaranje.

 

Savjeti za prevenciju

Preporučuje se uzimanje veće količine tečnosti (obične negazirane vode i nezaslađenog čaja da bi se mokraćni kanali čistili i ispirali od povećanog broja bakterija), redovno održavanje lične higijene, pravilno brisanje nakon toaleta, pražnjenje bešike bez mnogo odlaganja kada je puna, nošenje veša od prirodnih materijala, regulacija rada crijeva, regulacija glikemije. Kod žena u menopauzi preporučljivo je korištenje estrogenskih krema prema savjetu ginekologa ili urologa. Izbjegavati korištenje jako parfimisanih gelova za tuširanje, spermicida, kao i lubrikanata koji nisu na bazi vode. Izaberite tuširanje umjesto kupanja u kadi. Preporuka za korištenje kondoma postoji. Ukoliko oni napravljeni od lateksa izazivaju iritaciju sluznice koristite poliuretanske ili poliizoprene.