Brzina, vještina, koncentracija

 

Bez obzira na to da li je u pitanju borba za olimpijsko zlato ili popodnevni duel dvojice komšija u garaži, ovaj sport neizostavno donosi uzbuđenje i skok adrenalina.

 

Autor: D. Šašić

 

Stoni tenis spada u najmasovnije individualne sportove na svijetu. Za to vjerovatno ima da se zahvali svojoj popularnosti u Kini, međutim, ne postoji kutak planete gdje se ne odvija borba za pobjedu u igri sa reketima i malenom loptom. Iako se često (i pogrešno) smatra rekreativnim sportom, činjenice ukazuju na to da je ovo fizički izuzetno zahtjevna aktivnost, koja iziskuje vrhunsku kondiciju, maksimalnu koncentraciju i brze reflekse.

 

Nastanak sporta i ulazak u olimpijsku porodicu

Različite verzije sportova sa loptom u kojima je cilj bio prebacivanje preko mreže pomoću udarca rukom, štapom, reketom ili nečim sličnim, pominju se još u antičkim spisima. Kroz istoriju je opstajalo interesovanje za ovakav vid zabave, da bi se u XIX vijeku konačno formirale preteče većine danas poznatih sportova. Takva situacija je bila i sa tenisom. Budući da je tenis igran na otvorenom, igrači su nailazili na problem kada im vrijeme ne bi dozvoljavalo da praktikuju svoju omiljenu aktivnost. Umanjena verzija velikog tenisa podrazumijevala je da veći sto zamijeni igralište, a ulogu mreže su na sebe preuzimale knjige poredane jedna do druge. Korištene su razne vrste loptica, najčešće ona koja je inače upotrebljavana na golf terenima.

Prema nekim izvorima, igru su prvo razvili britanski oficiri locirani u Indiji. Oni su je prenijeli nazad u Englesku, a stoni tenis je ubrzo stekao veliku popularnost kod viših društvenih slojeva. Igra je nazvana minijaturni tenis. Pod imenom stoni tenis prvi put se pominje u jednom katalogu sportske opreme iz 1884. godine. Nova moda se uskoro proširila i preko Atlantika, tako da u SAD raste broj poklonika ovog sporta. U to vrijeme se pojavio i drugi uobičajeni naziv za stoni tenis: ping-pong (ovo ime je nastalo kao onomatopeja zvukova koje proizvodi udarac reketa u lopticu). Autorstvo termina ping-pong pripisuje se engleskom inženjeru Džejmsu Gibu. Međutim, njegov doprinos ovoj igri je daleko značajniji zbog uvođenja celuloidne loptice. Pred kraj XIX vijeka bilo je uobičajeno da se stoni tenis igra sa lopticama načinjenim od plute. Tokom boravka u SAD inženjer Gib je naišao na loptice napravljene od novog materijala – celuloida. Ove loptice su odskakale brže i bolje i učinile su igru daleko dinamičnijom. To se opet odrazilo na porast popularnosti, pa su uskoro počeli da se održavaju i prvi turniri. Razvoj takmičenja je trajao do 1912. godine, da bi ga ratna dešavanja omela. Nastavak organizovanih međunarodnih turnira uslijedio je tek od 1925. godine, a već naredne godine je u Engleskoj oformljena i Međunarodna stonoteniska federacija – ITTF. Stoni tenis je postao stalni dio olimpijskih nadmetanja na igrama održanim 1988. godine u Seulu.

 

Razvoj opreme

Sljedeći dio opreme koji je, nakon uvođenja celuloidne loptice, doživio unapređenje bio je reket. Već 1901. godine se pojavio reket presvučen tankim slojem gume. Međutim, prava revolucija se dogodila nekih pola vijeka kasnije, kada je između drveta i gume udjenut sloj tankog spužvastog materijala. Ova promjena dovela je do toga da igrači mogu bolje da kontrolišu putanju kojom će se loptica uputiti nakon udarca, kao i da povećaju brzinu kojom se ona kreće. Takođe je doprinijela i nepredvidivosti njenog kretanja, uslijed takozvanog spinovanja. To je dodatno ubrzalo igru i zaoštrilo borbu na profesionalnim takmičenjima.

Današnji reketi su, pored tradicionalnog drveta kao osnove, izrađeni i od aluminijuma, ugljeničnih vlakana, kompozitnih materijala… Pravila koja propisuje ITTF nalažu da reketi koji se koriste na zvaničnim takmičenjima moraju da imaju osnovu koja je najmanje 85% napravljena od drveta. Vrste drveta koje se najčešće koriste su balza, limba i u Japanu veoma popularan hinoki. Dozvoljena je upotreba laminiranog drveta što prilično povećava čvrstinu i izdržljivost reketa. Dvije strane reketa mogu da budu presvučene različitim materijalima, što igraču omogućava da bira kojom stranom će zadati udarac i shodno tome kakvu će putanju loptica imati. Prema pravilima, jedna strana reketa na zvaničnim takmičenjima mora da bude obojena u crveno. Igrači imaju pravo da prije početka meča provjere suparnikov reket kako bi shvatili karakteristike koje ima svaka strana. Igraču je u toku meča dozvoljeno da zamijeni reket isključivo ako dođe do oštećenja koje sprječava nastavak igre prvobitno izabranim rekvizitom. Prosječne dimenzije reketa su 17 cm dužine i 15 cm širine, ali postoje odstupanja jer svako od igrača ima pravo da donekle modifikuje reket prema mjerama koje mu najviše odgovaraju.

Dimenzije stola su 2.74 m x 1.525 m, a visina je 76 cm. Mrežica dijeli sto na dvije polovine i razapeta je na visini od 15.25 cm. To je i dimenzija koja označava koliko mrežica prelazi ivice stola sa svake strane. ITTF odobrava korištenje stolova napravljenih od drveta ili srodnih materijala (šperploča i slično). U parkovima se često može naići na betonske stolove, ali pravi zaljubljenici u ovu igru ipak najviše vole zvuk udara loptice u drvenu površinu.

 

Nove loptice za nova pravila

Razvoj opreme i tehnike igre doveo je do toga da je prosječnom posmatraču krajem XX vijeka bilo veoma teško da prati zbivanja na stolu tokom meča. Loptice su se kretale nevjerovatnom brzinom i samo izvježbano oko je moglo da vidi zbog čega igrači tako žustro mašu reketima. To je dovelo do pada interesovanja za ovaj sport. Od 2000. godine nastupile su brojne promjene u pravilima. Umjesto starog načina bodovanja (do 21, uz promjenu servisa na pet poena) uvedeno je novo bodovanje (igra se do 11 postignutih poena, igrači se smjenjuju na servisu poslije dva poena).

Dodatna izmjena odnosila se na lopticu. Umjesto dotadašnjih loptica sa prečnikom od 38 mm, uvedene su loptice prečnika 40 mm. Iako nam se može učiniti da 2 mm nije velika razlika, ipak je došlo do smanjenja brzine kojom se loptica kreće, kao i do brzine spinovanja. Materijal od koga se izrađuju više nije celuloid već moderni polimer, a na takmičenjima se koriste bijele i narandžaste loptice (u zavisnosti od boje stolova na kojima se meč odigrava).

Ono što je sigurno jeste da je stoni tenis omiljena razbibriga za milione ljudi širom planete koji ga igraju rekreativno. Što se tiče profesionalnih sportista, i tu dolaze na scenu mlade snage tako da nema bojazni za budućnost.

 

Kineska dominacija

Još tokom tridesetih godina prošlog vijeka su izvještači iz Kine svjedočili o popularnosti koju stoni tenis ima kod boraca koji su u građanskom ratu učestvovali u komunističkim odredima. Interesantno je da u tadašnjem SSSR ovaj sport nije stekao takvu popularnost, možda i zbog ničim potvrđenih glasina da je štetan za srce. Kineska strast prema ping-pongu je i danas izrazito jaka, tako da su njihovi sportisti još uvijek oni koji se najčešće penju na pobjednička postolja međunarodnih takmičenja.

 

 

 

 

 

 

Ja'Whaun Bentley Jersey