Odraz, let, ulazak u vodu

autor: D. Mihajlović

Takmičenje se izvodi na strogo propisanim skakalištima, na kojima mora biti osim odgovarajućeg tornja i bazen propisanih dimenzija od kojih je posebno važna dubina vode

Ljeto je vrijeme kada, ako smo u prilici, uživamo u plivanju u moru, jezeru, reci ili u bazenu. Ono što je gotovo svako probao, makar u mladosti da fascinira društvo na plaži, je skok sa neke stijene, mosta ili skakaonice na bazenu. To je bio i znak hrabrosti, a način izvođenja skoka i preciznost često su mamili divljenje i aplauze posmatrača.

Pravo divljenje već više od jednog vijeka izazivaju takmičari u skokovima u vodu na Olimpijskim igrama, međutim ovaj sport je dostigao i ekstremne razmjere, prije svega visinom sa koje se skače. U našem okruženju su najpoznatiji skokovi u Neretvu, sa starog mosta u Mostaru.

Skokovi u vodu su takmičarski sport u kojem je cilj skakača što efektnije, uz prezentaciju akrobatskih gimnastičkih elemenata tokom skoka, skočiti u vodu s uzdignutog mjesta. Skokovi u vodu su standardan olimpijski sport iako se često izvode i kao rekreacijska zabava na prirodnim ili uređenim kupalištima.

Olimpijski sport

Takmičarski skokovi u vodu su nastali iz gimnastike, a prvi put su zabilježeni u Švedskoj i Nemačkoj u 18. vijeku. Začetnici ovog sporta su gimnastičari koje su svoje vježbe u trambulini izvodili skačući u vodu.  Početkom 19. vijeka je grupa skakača iz Švedske posjetila Veliku Britaniju i svojim vježbama izazvala veliko interesovanje što je vodilo i do osnivanja prve skakačke federacije “Amaterske skakačke Asocijacije” 1901. godine.

Na Olimpijskim igrama su skokovi u vodu svoju premijeru imali 1904. godine u Sent Luisu. Odskočna daska i platforma su bile na Igrama i 1908. godine u Londonu, a od 1912. su i ženski skokovi na redovnom programu  Igara.

Prvi olimpijski skokovi su se razlikovali od današnjih u visini platforme i daske. Program skokova u vodu je gotovo isti od 1928. godine u Amsterdamu – platforma visine 10m i daska visine 3m, a od  2000. godine su na programu i sinhroni skokovi i na platformi i na dasci. Tokom nekoliko posljednjih decenija, apsolutni primat na takmičenjima ima Kina, koja je izgubila samo nekolicinu svetskih titula.

Skokovi u vodu spadaju među pet samostalnih vodenih sportova: plivanje, daljinsko plivanje, vaterpolo i umetničko plivanje.

Discipline

Dvije su osnovne discipline skokova u vodu: skokovi s odskočne daske i skokovi s tornja. Skokovi s odskočne daske izvode se sa elastične daske koja prilikom odraza daje dodatni impuls skakaču čime se postiže viši i energičniji skok. Skokovi s daske se izvode s visina od 1 do 3 metra od vodene površine. Toranj je čvrsto, najčešće betonsko ili drveno odskočište, na visini od 5 do 10 metara iznad vodene površine. Takmičenje se izvodi u muškoj i ženskoj konkurenciji. Na Olimpijskim igrama u Sidneju 2000. uvedena je i disciplina sinhronizovanih skokova, gdje dva takmičara iz iste ekipe izvode istovremeno identičan skok, te se osim težine elemenata i kvaliteta izvođenja, ocjenjuje i sinhronizovanost oba skoka.

Postoji šest grupa skokova u vodu. To su: skokovi unazad, skokovi unapred, uzvratni skokovi, povratni skokovi, skokovi u vijcima i skokovi iz stava o šakama.

Pravila takmičenja

Takmičari izvode unaprijed dogovoreni broj skokova, kod muških između 6 i 11, dok kod djevojaka između 5 i 10 skokova. Skakač unaprijed mora prijaviti vrstu skoka kojeg će izvesti, a svaki skok ima unaprijed određen faktor težine. Taj se faktor određuje na osnovu težine i broja elemenata koji se izvode, na primjer vrsta početnog stava, broj okreta i vijaka, način ulaska u vodu, itd. Skokove ocjenjuju sudije na sledeći način: za svaku fazu skoka sudija ima na raspolaganju po tri boda (odraz, let, ulazak u vodu) i još jedan dodatni bod za ukupan utisak i korekciju. Tada se taj zbir množi s faktorom težine skoka. Rezultati za sve skokove se sabiraju i pobjednik je onaj skakač ili skakačica koji ima najveći konačni zbir.

Skokovi u prokuvanoj vodi

Takmičenje se izvodi na strogo propisanim skakalištima, na kojima mora biti osim odgovarajućeg tornja i bazen propisanih dimenzija od kojih je posebno važna dubina vode. Dubina bazena za skokove sa visine od 3 metra je 3,5 metara, za skokove sa visine od 5 metara je 4,5 metara i za skokove sa visine od 10 metara je 5 metara.

Voda u bazenima mora biti prokuhana zbog manjeg sudara i što boljeg ulaska u vodu. Takmičari su sve vreme takmičenja u vodi, u posebnim bazenima do momenta kada treba da nastupe, radi što bolje adaptacije organizma na temperaturu vode u takmičarskom bazenu. Temperatura vode u bazenu je 36 do 38 stepeni.

Oprema za ovaj sport je skromna i jednostavna, a osim kupaćeg kostima i papuča takmičarima su neophodne specijalne krpice koje služe za brisanje između skokova.

Sport veoma dobro djeluje na razvoj djece jer se sastoji od elemenata bazičnih sportova (gimnastika, plivanje), a njegov psihološki aspekt se pozitivno odražava na ličnost skakača. Neophodno je da djeca na vreme počnu da treniraju, najbolje između 5. i 9. godine života.

Ekstremni sport

“Cliff diving” je jedan od najekstremnijih sportova danas u svetu. U pitanju su skokovi u vodu sa velikih visina od 20 do 28 metara, i veoma su slični olimpijskim skokovima.

Koreni “Cliff Divinga” su na Havajima. Godine 1770. Kahekili, poglavica četiri ostrva, od svojih je ratnika tražio da dokažu svoju hrabrost sledeći njegov primjer “lele kawa” što bi u prevodu značilo “skakanje sa visoke litice na noge u vodu bez pljuska”. Skakači izvode višestruke rotacije i vratolomije u vazduhu. Skoro svi elementi koje koriste skakači u vodu na Olimpijadi, primjenjuju se i ovdje, s tom razlikom da su ovdje visine i do tri puta veće.

Kao i kod olimpijskih skokova veoma je važno da se svi elementi izvedu precizno, a naročito je bitan dobar ulazak u vodu, bezbjedan i bez previše pljuskanja. Na svetu ima oko 30 ljudi koji se bave ovakvim skokovima i to su uglavnom bivši olimpijci.

Važno je reći da su skokovi u vodu, posebno s većih visina, relativno opasna aktivnost i preporučljivo je da ih izvode samo spremni i iskusni skakači. Potencijalna opasnost od pogrešnog ulaska u vodu može dovesti do ozbiljnih, pa čak i fatalnih povreda. Također je opasno skakati na nepoznatom terenu, gdje nije proverena dubina vode i nije osiguran dovoljan prostor u vodi za skok.