Jahači nebeskih talasa

Postoji kratki vremenski period od iskakanja iz aviona do spuštanja na tlo u kome je moguće održati iluziju o pobjedi nad gravitacijom. Svaka, čak i najmanja, greška u tom procesu završava se kobnim krajem. To samo pojačava želju za pobjedom.

Autor: D. Šašić

Od kada se 1966. godine na kioscima pojavio prvi broj stripa o Srebrnom letaču, generacije su odrastale maštajući o letenju na dasci nalik onoj za jahanje na talasima. Ovaj Marvelov tragični junak, proistekao iz mašte neponovljivog scenariste Stena Lija, kao da je predodredio sudbine mnogih sportista koji su glavom platili svoju smjelost.

Prvi skaj-surferi

Skaj-dajving je sredinom osamdesetih godina prošlog vijeka već bio poprilično raširena zanimacija među svim avanturistima kojima običan padobranski skok nije donosio dovoljnu količinu uzbuđenja. Dodatnu adrenalinsku navalu oni su pronašli u kolektivnim skokovima tokom kojih bi skakači u vazduhu pravili različite figure povezujući se rukama. Ovo je zahtijevalo posebne treninge i uvježbanost, kao i dodatnu količinu smjelosti. Međutim, kao što to kod adrenalinskih zavisnika obično biva, i ovo je uskoro počelo da nekima od njih bude nedovoljno atraktivno.

Dvadeset godina nakon pojave Srebrnog letača u svijetu stripova, u stvarnom svijetu su svoja imena u istoriju ekstremnog sporta upisala dvojica Francuza, Dominik Žake i Žan Paskal Oron. Oni su smislili da se dodatno zabave tako što će skok iz aviona izvesti sa daskom pričvršćenom za stopala. Prvi skok izveli su tokom ljeta 1986. godine. Inovaciju su prihvatili neki od pionira novih tendencija u skaj-dajvingu, poput fristaja i friflajinga, a među njima su posebno mjesto zauzimali Patrik de Gajardon i Džeri Loftis. Loftis je pokrenuo i prvu kompaniju za proizvodnju opreme za skaj-surfing. Nažalost, obojica pomenutih pionira su izgubili živote upražnjavajući ovaj sport.

Oprema i tehnika

Daske koje je dizajnirao Loftis, kao i većina dizajniranih nakon toga, po veličini manje su od onih koje koriste jahači na talasima. Oblikom podsjećaju na dasku za snou-bording ili na uvećani skejt-bord. Vezovi su napravljeni tako da skakač, u slučaju gubitka kontrole u vazduhu, može da otkači dasku i da pažnju posveti sopstvenom bezbjednom prizemljenju. Ovo predstavlja i jedan od bezbjednosnih rizika skaj-surfinga budući da otkačena daska nastavlja svoj pad bez ikakve kontrole. Daska posjeduje sopstveni padobran koji usporava njen pad, ali čak i tako predstavlja opasnost za sve koji joj se nađu na putu. Većina skaj-surfera odbacuje dasku prije nego što se spuste na tlo, mada neki od njih praktikuju spuštanje sa daskom što je veoma atraktivno za posmatrače. Početnici skaču sa manjim daskama, dužine do dvije stope, dok iskusniji skakači koriste veće daske.

Kacige skakača su opremljene visinomjerom, koji daje zvučno upozorenje u trenutku kada je vrijeme za otvaranje padobrana. Ovo je neophodno kao podsjetnik skakaču da ipak ne umije da leti samostalno, te da je ono što vidimo na snimku kao let ustvari jedan veoma brz pad snimljen iz drugačije perspektive.

Ovladati vještinama potrebnim za uspješno jahanje nebeskih talasa nije nimalo jednostavno. Već samo održavanje uspravnog položaja dok stojite na dasci sa kojom zajedno propadate prema čvrstoj površini naše planete zahtijeva dosta vježbanja. Otpor vazduha konstantno pokušava da vas izbaci iz tog položaja, a čak i najfiniji pokreti šake mogu da poremete ravnotežu koju ste upravo uspostavili.

Naprednije tehnike podrazumijevaju izvođenje okreta, lupinga i imitiranje helikoptera. Budući da se takmičarski skokovi obično izvode u paru, gdje je drugi član tima kamerman koji ovjekovječuje trenutke pobjede nad gravitacijom, ovo predstavlja dodatni rizik za bezbjednost. Brojni okreti koji se izvode tokom akrobacija u vazduhu zbog centrifugalne sile dovode do strujanja krvi prema šakama i stopalima. Skakači pokušavaju da spriječe ovaj efekat tako što udove umotavaju elastičnim trakama prije skoka. Ovo donekle ublažava ovaj efekat, ali skokovi i dalje stavljaju organizam skakača pred velike izazove, a bol i opasnost su sastavni dio ovog sporta.

Zlatno doba skaj-surfinga

Nakon što se početkom devedesetih godina u reklami za koka-kolu pojavio Rej Palmer, prvi australijski skaj-surfer, industrija zabave je prepoznala potencijale ovog sporta za privlačenje pažnje gledalaca. Takmičarski tim skaj-surfera bio je sastavni dio ESPN X Games programa od njegovog početka 1995. godine. Druga polovina devedesetih je bila period kada su gledaoci širom planete sa uživanjem pratili akrobacije neustrašivih letača. Tokom šest sezona snimljeno je i emitovano više od sto sati programa bez ijednog incidenta. Zvijezda šoua Troj Hartman je i danas živ i zdrav, a u široj javnosti je ostao upamćen kao glumac reklame za Pepsi iz 1998. godine. Za razliku od njega, Rob Haris, još jedan od tragičnih pionira ovog sporta, nije uspio da preživi snimanje reklame za Mountain Dew sokove.

Kada je skaj-surfing skinut sa programa, njegova popularnost je počela da opada među skakačima, između ostalog i zato što iskusniji takmičari, ili bar velika većina njih, nisu pokazivali previše entuzijazma kada je trebalo edukovati mlađe poklonike ovog sporta. Paralelno sa tim počeo je porast popularnosti fri-flajinga kao i letenja uz pomoć posebno konstruisanih odjela. Uz rizike, koji su sastavni dio skaj-surfinga, sve ovo je dovelo do određenog prestanka masovnijeg interesovanja za ovaj sport.

Takmičenja

Prvi međunarodni šampionat održan je prije dvadeset i jednu godinu u Efesu u Turskoj. Ovi međunarodni događaji se i dalje organizuju, a ostala značajnija takmičenja uključuju američki i evropski šampionat, ESPN X Games i SSI pro tour nadmetanje.

Tim se sastoji od skakača i kamermana. Rezultat je zajednički, s tim što 75% ocjene donosi izvedba skakača, a ostalih 25% se odnosi na doprinos kamermana.

Skaj-surfing danas

Iako više nije u žiži interesovanja ljubitelja ekstremnih sportova, skaj-surfing još uvijek ima svoje poklonike. Takmičenja se redovno održavaju, a na svakih nekoliko godina se pojavi nova grupa mladih ljudi željnih vrhunskog uzbuđenja. Želimo im uspješno kroćenje nebeskih visina.

Još uvijek u igri

Troj Hartman je jedan od heroja ovog sporta koji je imao sreću da preživi sve ludosti koje su ovi hrabri buntovnici protiv gravitacije izvodili tokom svojih najluđih godina. Ovaj diplomirani inženjer aeronautike karijeru je započeo pri vojnoj avijaciji da bi od 1993. godine postao profesionalni skaj-surfer. Tokom posljednjih desetak godina posvećen je izradi sopstvenog dizajna ranca na mlazni pogon. Bio je i voditelj MTV šou programa posvećenog video zapisima nevjerovatnih podviga. Za potrebe ovog programa izveo je prelazak iz jednog letećeg aviona u drugi, kao i skok sa zapaljenim padobranom.