Omiljena zabava na snijegu

 

Zadovoljstvo koje pruža spust niz snježnu padinu ima moć da u potpunosti poništi napor uložen u vuču sanki do vrha brda.

 

Autor: D. Šašić

 

Iako su zime sve ćudljivije i nepredvidivije kada je snijeg u pitanju, mališani, a i oni stariji od njih, uvijek sa nestrpljenjem očekuju dolazak bijelih pahulja. Jer, ako ih padne dovoljno, to znači samo jedno: vrijeme je za sankanje!

Šta je ustvari sankanje?

Stroga enciklopedijska definicija kaže da je sankanje način prelaženja strmih zaleđenih ili zasnježenih površina korištenjem sanki u svrhu posla, sporta, rekreacije ili zabave. Kao što to sa strogom terminologijom obično biva, kada pročitate ovako nešto, vjerovatno odmah poželite da se bavite bilo čim drugim osim sankanjem. Međutim, na sreću, najveći broj ljudi se prvo susretne sa čarima pravog sankanja daleko prije nego što dođu u priliku da nauče da čitaju. Neke vrste radosti je jednostavno nemoguće definisati riječima, a sankanje je svakako jedna od njih.

Sankanje kroz istoriju

Jedan od najranijih zapisa o korištenju sanki potiče iz starog Egipta. Velike sanke su korištene za prijevoz masivnih kamenih blokova za izgradnju piramida. Budući da je u tom dijelu svijeta snijeg i tada, kao i danas, bio rijetkost, sanke su se vukle po pijesku. Oni koji su ih vukli sigurno nisu uživali, bez obzira na vrstu podloge. Princip korištenja različitih vrsta sanki i saonica za prijevoz tereta je ostao manje više nepromijenjen kroz milenijume, smatra se da je prethodio upotrebi točka. Sanke su nastale iz praktičnih ljudskih potreba, a tek naknadno su dobile i zabavnu svrhu.

Sjeverni krajevi planete su dom najranije otkrivenim snježnim sankama. Tipovi saonica koje Inuiti i danas koriste za prijevoz tereta su u upotrebi već nekoliko hiljada godina. Široka ledena prostranstva sjeverni narodi su savladavali vukući sanke samostalno, uz pomoć psećih zaprega, ili uprežući irvase. Djeda Mraz je izabrao posljednje rješenje kao najekonomičnije.

U Evropi i Rusiji sanke su često vukli konji, a ruske trojke (saonice koje vuku tri konja) su opjevane u mnogim pjesmama. Sanke mogu da vuku i skijaši, humani primjer za to pružaju predstavnici zimskih spasilačkih službi koji pomoću sanki-nosila transportuju povrijeđene do najbliže ljekarske pomoći. Moderna vremena su donijela sanke na motorni pogon. Ovo izuzetno korisno vozilo za sve koji žive u zimskim uslovima često ima i isključivo zabavnu ulogu u zimskim turističkim centrima. Tako su sanke još jednom pokazale svoju nevjerovatnu moć prilagođavanja.

Sportska takmičenja

Prve zabilježene trke sanki održane su u Norveškoj u XV vijeku. Međutim, bilo je potrebno još par vijekova da bi sankanje poprimilo formu organizovanog sporta. Stvari su počele da se ubrzavaju sredinom XIX vijeka u švajcarskom odmaralištu Sent Moric. Jednu od ključnih uloga u razvoju zimskog turizma kao ideje imao je hotelijer Kaspar Badrut. On je gostima pored soba i hrane nudio i niz aktivnosti na snijegu. Odvažniji među njima su se oprobavali u sankanju niz ulice Sent Morica, što je često izazivalo nesporazume uslijed sudara sa pješacima. Sankanje je lagano protjerivano sa ulica na okolne padine, a turisti su uglavnom koristili prerađene male sanke koje su originalno služile za dostavu robe do hotela i pansiona.

Prve prave organizovane trke sanki održane su u Švajcarskoj 1883. godine, dok je međunarodna organizacija posvećena ovom sportu osnovana u Drezdenu 1913. godine.

Sanke, skeleton i bob

Današnja sportska takmičenja odvijaju se u pojedinačnoj i ekipnoj konkurenciji u tri osnovne discipline: sanke, skeleton i bob.

Takmičenja u sankanju održavaju se u muškoj i ženskoj konkurenciji, pojedinačno, u paru ili u mješovitim parovima. Takmičari leže na leđima, sa nogama ispruženim unaprijed, sankama upravljaju premještajući težinu tijela sa jedne na drugu stranu. Cilj je održati što aerodinamičniju poziciju tokom cijele trke, pa brojni takmičari niza stazu prolaze skoro uopšte ne podižući glavu, zahvaljujući tome što prethodno dobro zapamte i zatim vizuelizuju putanju kojom prolaze. Ako uzmemo u obzir da tokom trke često prelaze brzinu od 120 km/h, onda bolje shvatamo količinu uzbuđenja koju im ovaj sport donosi. Pobjeda često zavisi od hiljaditog dijela sekunde, a ovo je sport u kome je mjerenje baš iz tog razloga dovedeno skoro do savršenstva.

Skeleton ima gvozdenu konstrukciju, ime je dobio tako što su prvi primjerci ovog sportskog rekvizita takmičare podsjećali na skelet. Takmičenja se odvijaju u pojedinačnoj konkurenciji, takmičari se spuštaju niza stazu ležeći na stomaku sa glavom okrenutom prema naprijed. Tokom godina ova disciplina je potisnuta od strane sankanja, ali se takmičenja još uvijek održavaju.

Bob se od prethodnih disciplina razlikuje po tome što su takmičari donekle zaštićeni aerodinamičnim oklopom nadograđenim na saonice. I ovo je izuzetno atraktivno takmičenje, poznato po velikim brzinama koje posade postižu.

Staze na kojima se takmičenja odvijaju su najčešće vještački zasnježene, mnoge od njih imaju i sopstvene sisteme za rashlađivanje. Uprkos tome što su pažljivo projektovane tako da pruže maksimalno uzbuđenje, uz rizik sveden na najmanju moguću mjeru, povremeno se događaju nezgode, najčešće uslijed ljudskog faktora. Jedan od najsvježijih primjera za ovo je tragedija koja se dogodila 2010. godine na Olimpijskim igrama u Vistleru u Kanadi. Gruzijski takmičar Nodar Kumaritašvili nije preživio povrede zadobijene nakon ispadanja sa staze. Iako je uzrok nesreće pripisan grešci u upravljanju sankama, staza je ipak doživjela neke modifikacije prije nego što je opet otvorena za takmičenja. Modrice, prijelomi i ostale sitnije povrede su sastavni dio rizika koje ovi sportovi sa sobom nose. Zaljubljenici u sportsko sankanje su saglasni u tome da je to cijena koju je vrijedno platiti za adrenalinsku navalu tokom spuštanja niza stazu.

Alternativne metode spuštanja

Najlonski džak napunjen slamom ili napumpana unutrašnja kamionska guma su samo neki od izuma pomoću kojih se ljudi spuštaju niza snježne padine. Znamo za slučajeve sankanja u kadi ali to ne preporučujemo. U svakom slučaju, ne propustite zabavu na snijegu ove zime. Zdravo je i stvara predivne uspomene.

 

Metal, drvo ili plastika?

Svaka nova zimska sezona roditelje stavlja pred dilemu vezanu za izbor sanki. Kao i uvijek, cijena igra značajnu ulogu, zatim na red dolaze materijali od kojih su sanke napravljene. Preporučujemo da prvo dobro proučite ponudu na tržištu. Osnovno polazište je uzrast djeteta, kao i broj djece. Razmislite i o tome gdje ćete skladištiti sanke. Nekada je praktičnije rješenje kupovina dva jednosjeda od jednih sanki za dvoje, naročito ako je razlika u godinama između djece veća pa ono starije ne želi na dosadni blagi spust namijenjen bebicama.

Drvo je tradicionalni materijal, drvene sanke su lagane, imaju tu dozu vanvremenske elegancije i topline. Vodite računa o tome da ključni dijelovi imaju metalna ojačanja.

Metalne sanke su robusne i pouzdane, njihova težina je prednost kod hvatanja ubrzanja niz padinu. Ne zaboravite da je ta prednost mana ako ste vi osoba koja mora da izvuče sanke do vrha padine. Ukoliko naiđete na aluminijumsku konstrukciju po prihvatljivoj cijeni, to bi moglo da bude pravo rješenje.

Plastične sanke su sve zastupljenije, cijena im je obično pristupačna. Ovo može da bude i mana ako je plastika od kojih su izrađene lošijeg kvaliteta pa se njihov životni vijek završi poslije par dana.