Sa Vodenim Ćirom do skrivenih pejzaža

autor: M. Maličević

 

Gradić Rudo i njegova okolina predstavljaju jedinstvenu kombinaciju dubokih kanjona i visokih planina, što se smatra idealnim uslovima za planinarenje i avanturistički turizam. Ovo malo mjesto ponosi se i bogatom istorijom, koja uz nestvarne prirodne ljepote i brojne manifestacije, ima odlične potencijale za razvoj svih vrsta turizma.

U istočnom dijelu BiH, u brdsko-planinskom kraju donjeg toka rijeke Lim, dvadesetak kilometara prije njegovog ušća u Drinu, smjestilo se Rudo. Idući iz Sarajeva prema Višegradu, uočit čete skretanje preko Drine koje će vas odvesti u rodno mjesto najvećeg vezira Otomanske imperije Mehmeda paše Sokolovića. U selu Sokolovići, nedaleko od Rudog, rodio se davne godine mali Bajo, čiji će život i djelo uveliko odrediti sudbinu ne samo ovog gradića, nego i svijeta u to doba. I danas, pored brojnih zadužbina u Bosni, među kojima je najpoznatija čuvena “Višegradska ćuprija”, u Sokolovićima stoje, u razmaku od dvjesta metara, džamija i crkva, koje je veliki vezir dao sagraditi za oca, koji je prešao na islam, te za majku koja je ostala u pravoslavnoj vjeri. Pored Mehmed paše, na obroncima Varde rodili su se i Makarije Sokolović, prvi srpski patrijarh u obnovljenoj Pećkoj patrijaršiji, te potonji ugledni veziri, sandžak begovi i patrijarsi. Pored priče o Sokolovićima, koja se baštini kao najznačajnija historijska crta ovog kraja, Rudo se ponosi sa još nekoliko detalja iz bliske prošlosti. Tako je na primjer, zahvaljujući otvaranju pruge Rudo-Uvac, koja je bila prekretnica u privrednom razvoju ovog kraja, baš ovdje osnovana prva zadruga u BiH. Takođe, Rudo je poznato i kao mjesto osnivanja Prve proleterske brigade NOB-a, koja ima i svoj muzej ovdje. Izgradnjom pruge Rudo je povezano sa ostatkom svijeta, a tokom gradnje Austrougarska uprava je poklonila pažnju i okolnim propratnim objektima, pa je tako na teritoriji opštine izgrađeno nekoliko, za to vrijeme monumentalnih objekata, za namjene željezničkih stanica. Ukidanjem nekadašnje pruge Rudo je izgubilo mnogo, ostalo je na “slijepom putu”, a i danas se Ruđani sa tugom prisjete ispraćaja Ćire i njegovog posljednjeg zvižduka 1978. godine

Prirodne ljepote

Oko Rudog se nalaze brojne planine, među kojima prednjači Varda, zatim Tmor, a tu je još nekoliko atraktivnih planinskih vrhova kao što su Vučevica, Bič i Vihra koji su raj za planinare i ljubitelje prirode. Okolina obiluje divnim pejzažima i netaknutim prostranstvima koja pružaju ogromne mogućnosti za uzgoj ljekovitog bilja, razvoj seoskog i eko turizma, lova, ribolova… Rijeka Lim sa kanjonom koji se ubraja među najljepše u Evropi, oduševit će svojom divljinom i pitomošću u isto vrijeme, a rijeka Krupica, čiju vodu ćete moći probati na izvoru, pružit će smiraj svojim tihim tokom, zbog čega je Ruđani zovu jezerom.

Vodeni Ćiro

Sigurno najveća turistička atrakcija Rudog i njegov zaštitni znak je brod “Vodeni Ćiro”, koji plovi u najljepšoj prirodnoj oazi Evrope, u 50-kilometarskoj vodenoj maršruti između Rudog, Višegrada i Goražda. Ovaj brod, zahvaljujući ideji i inicijativi Bojana Bajića i njegovog tima iz udruženja mladih Luna Rudo, izgrađen je u Fabrici mašina u Kopačima u Goraždu, što je bio prvi slučaj da se u BiH realizuje izgradnja jednog ovakvog plovnog objekta. Bajić, poznat među Ruđanima i u regionu, kao vizionar i društveno angažovani pojedinac, svojim idejama i entuzijazmom, zajedno sa istomišljenicima, čini da Rudo kroz brojne projekte, među kojima prednjači Vodeni Ćiro, bude prepoznato širom granica BiH. Znajući da je pruga ovdje značila život, ideja im je bila da duž putanje, kud je prugom nekada saobraćao “Ćiro”, a koja je potapanjem kanjona Lima i Drine nestala, sad krene Vodeni Ćiro, koji će oživjeti uspomene na stara dobra vremena. Tako je Rudo dobilo jedinstven turistički sadržaj, čija priča i danas mami brojne turiste koji ovdje dolaze iz svih krajeva svijeta. Tokom vožnje “Vodeni Ćiro” zaviri u najskrivenije kutke kanjona Lima i Drine, po želji provoza putnike do Andrić Grada na Drini i odveze ih na najljepše riječne plaže ovog kraja.

Sadržaji i manifestacije

Jedinstveni prostor limsko-drinskog kanjona domaćin je i Međunarodnog “Limskog biatlona” koji se održava u julu svake godine. Ova manifestacija okupi preko hiljadu učesnika iz Srbije, BiH i regiona, a obuhvata rafting, spust čamcima niz rijeku Lim u dužini od 33 km i rekreativnu biciklističku trku na istoj dionici. Učesnici regate čamcima stižu do Setihova (BiH), mjesta gdje se Lim uliva u Višegradsko jezero, dok biciklisti od Priboja voze do Rudog. Pored ovoga, ekipa entuzijasta koja razvija turizam opštine Rudo, organizuje i “Sajam domaćih proizvoda” koji se već nekoliko godina organizuje i koji pretenduje da postane vodeći sajam u regiji koji okuplja poljoprivredne proizvođače. Kako nam je rekla Svetlana Vuković, na sajmu učestvuje preko 150 izlagača iz BiH, Srbije i Crne Gore, koji predstavljaju bogatu ponudu proizvoda iz domaće radinosti: od hrane i pića, meda i ljekovitog bilja, do ručno izrađenih odjevnih predmeta, predmeta za domaćinstvo i unikatnih suvenira. Čuli smo i da za turističku priču ” Stazama braće Sokolovića”, koja kao posebna planinarsko-kulturno tura nudi spoj netaknute prirode i priče o spomenutim velikanima koji su rasli u ovom kraju.

I tako smo se, upijajući svaki detalj prirodnih ljepota ovog kraja, još jednom uvjerili da se u malim mjestima rađaju veliki ljudi, da iz malih mjesta nastaju velike priče, koje će ovaj gradić burne istorije, a nadamo se i svijetle budućnosti, pričati još dugo.