Netaknuto blago janjskog kraja

 

Šipovački kraj jedan je od najljepših u Republici Srpskoj. Planinski tereni Vitoroga, Smiljevca, Gorice i Lisine, te neke od najljepših rijeka kao što su Pliva, Janj, Sokočnica, Lubovica, čine ovaj prostor čuvenim po prirodnim pejzažima. Ono što takođe krasi ovaj kraj i čini ga dodatno zanimljivim jeste prašuma Janj, zaštićeni prirodni rezervat, čiju ljepotu upotpunjuju i Sokolačka i Vaganska pećina, te jezero Đol.

 

autor: M. Maličević

 

Još 1954. godine, iste godine kad i Perućica – najveća prašuma u Evropi, prašuma Janj, tačnije prašumsko jezgro površine oko 60 hektara, proglašeno je zaštićenim objektom u kojem je zabranjena eksploatacija drveta. Tek 2012. godine, cijelo područje ovog strogog prirodnog rezervata stavljeno je pod posebnu zaštitu sa ciljem očuvanja netaknutih i jedinstvenih šumskih eko-sistema, namijenjenih isključivo očuvanju izvorne prirode i ekološke ravnoteže, naučnim istraživanjima, praćenju pojava i procesa u prirodi, kao i obrazovanju koje ne ugrožava slobodno odvijanje prirodnih procesa.

Prašuma Janj nalazi se na oko 30 kilometara od Šipova, kojem administrativno pripada, a prostire se na površini od 295 hektara. Služi isključivo za proučavanje prirodnih procesa u flori i fauni, bez uticaja čovjeka. Prostor prašume većinom čine stabla bukve i jele, ali i javora, brijesta, jasena i smrče. Šetnja kroz debelu hladovinu stogodišnjih četinara i listopadne šume prijaće i onim ne suviše aktivnim, a svakako željnim čistog planinskog vazduha, neopisivog mira, tišine kakva samo u prirodi postoji, a koju na najljepši način remete zvuci ptica pjevačica. Nestvarni šumski pejzaži, bogatstvo zelenila i magične slike prirode koje se otkrivaju iza svakog ćoška… Pogledi na janjsku visoravan, nepregledne pašnjake i doline u smiraju oduzimaju dah. A bogatstvo šumskih plodova je posebna vrijednost ove netaknute ljepote, koja u sebi čuva ono najbolje od prirode. Za prašumu Janj vezani su i brojni mitovi o posebnim šumskim bićima, koji daju novu intrigantnu dimenziju ovom području, te inspirišu mnoge da posjete ovu čudesnu šumu.

 

Prirodno dobro svjetskog glasa

Ove godine, Centar za svjetsku baštinu UNESCO-a uvrstio je rezervat prašume Janj na tentativnu listu BiH, što je prvi korak u procesu nominacije prirodnog dobra za Listu svjetske prirodne baštine. Ukoliko se ova priča završi pozitivno, te prašuma Janj dobije laskavu titulu svjetskog prirodnog dobra, otvoriće se brojne mogućnosti za promociju turizma i prirodnog bogatstva ovog dijela BiH, kao i promociju ovog terena za naučna praćenja i istraživanja.

Šipovački kraj svakako je jedan od najljepših u Republici Srpskoj. Planinski tereni Vitoroga, Smiljevca, Gorice, Lisine i Ravne Gore, te neke od naših najljepših rijeka kao što su Pliva, Janj, Sokočnica, Lubovica i Volarica, čine ovaj prostor čuvenim po prirodnim pejzažima. Uz prašumu Janj, netaknutu prirodu upotpunjuju Sokolačka i Vaganska pećina, te jezero Đol.

 

Janjski kraj

Janj je geografska, istorijska i kulturna oblast na području opštine Šipovo, koju čine mnogobrojna sela smještena u i oko kanjona rijeke Janj. Obuhvata oko 85% površine opštine Šipovo i prostire se na oko 450 km2. Posebno je poznata janjska visoravan po vrijednim domaćinima, dobrom kajmaku i siru iz mješine, čistom vazduhu, a za Janjane ćete čuti da su krepki, zdravi i dugovječni. Priroda je prema janjskoj visoravni bila više nego darovita. Smještena je na nadmorskoj visini iznad 800 metara i obiluje brojnim prirodnim bogatstvima. Ono po čemu je Janj, pored kajmaka i sira, prepoznatljiv jesu običaji (slavski, svadbeni, prelski) i narodna nošnja, koji se i danas sa posebnom pažnjom njeguju i prenose na mlađe generacije. Posebno s proljeća, pa do kasne jeseni u Janju se održavaju brojne manifestacije čiji je zajednički cilj da se bogata kulturna baština ovog kraja predstavi mnogobrojnim posjetiocima i sačuva od zaborava. Janjani su raseljeni širom svijeta, ali ne propuštaju priliku da posjete svoj rodni kraj i podsjete se starih dana. Mnogo je poznatih ličnosti porijeklom iz Janja, a mještani će sa zadovoljstvom reći da su iz ovih gorštačkih krajeva i poznati košarkaši Darko Miličić i Miroslav Raduljica, trener Radomir Antić, pjesnik Stanko Rakita, kao i mnogi drugi.
Janj je posljednjih godina postao sve posjećeniji zbog seoskog i eko turizma, u kojem ćete sigurno uživati u njegovim prirodnim ljepotama, domaćoj kuhinji i ljubaznom i susretljivom stanovništvu. Obilje prirodnih bogatstava i ljepota, među kojima je posebna prašuma Janj, kao i blizina brojnih atrakcija poput izvora rijeke Plive, Zelenkovca, Balkane i dr, omogućiće vam idealan odmor uz mnoštvo aktivnosti u prirodi.

 

Janjske otoke

Pored magistralnog puta Šipovo-Kupres, na 10-ak kilometara od centra Šipova, smjestilo se po mnogima najljepše prirodno ćoše naše zemlje, koje je i najpoznatije izletište u ovom mjestu. Janjske otoke neodoljivi su spoj prirodne sile i ljepote, gdje se u raskošnom zelenilu rijeka Janj razlijeva u mnogobrojne potočiće i rukavce, praveći mrežu ostrva i mostića, kaskada i malih vodopada, zbog čega ovaj mali raj za odmor nazivaju i čudom prirode kraškog svijeta. Zbog svoje ljepote, prirodnog ambijenta i čistog vazduha, Janjske otoke svake godine posjeti sve veći broj domaćih i stranih turista i putnika namjernika, koji pored prirodnih ljepota ovdje uživaju i u tradicionalnim jelima iz domaće kuhinje.

 

 

Ja'Whaun Bentley Jersey