Adrenalin na zaleđenim liticama i vodopadima

M. Milovanović

 

Penjanje uz Nijagarine vodopade, glečere Kilimandžara ili neku drugu destinaciju zahtijeva izuzetnu psihofizičku osposobljenost, znanje različitih tehnika poput sistema vezivanja, ali i umijeće prepoznavanja osobina leda na dionici koja se savlađuje

Kao što se slobodno ili sportsko penjanje (free climbing) razvilo iz alpinizma, tako što se promijenio cilj (alpinisti osvajaju vrhove, a sportski penjači osvajaju na prvi pogled nesavladive dionice u stijenama, glatke, vertikalne i sl.), tako je i penjanje po ledu nastalo iz potrebe da se pomjeraju granice mogućeg.

Na penjanje po ledu, ili „ice climbing”, obično se odlučuju već iskusni penjači po stijenama i liticama. Ovaj ekstremni sport je veoma opasan i ne preporučuje se početnicima i rekreativcima bez ozbiljne podrške iskusnih kolega i završenog kursa iz alpinizma, a i tada samo na manje zahtjevnim i već isprobanim dionicama ili na vještačkim lednicima koji su napravljeni u te svrhe. Pored izuzetne fizičke spremnosti i kondicije, penjanje po ledu podrazumijeva iskustvo i različita znanja – od pravilnog odabira i održavanja opreme do brojnih tehnika kao što su upravljanje sistemima konopaca, osiguranje, vezivanje, sidrenje i slično.

Bezbjednost

Iako penjanje po zaleđenim stijenama i vodopadima spada u visokorizične, ekstremne sportove, povrede nisu tako česte, budući da se na ovu adrenalinsku aktivnost odlučuju ljudi sa višegodišnjim iskustvom u alpinizmu i sportskom penjanju, psihološki stabilni i u perfektnoj kondiciji. Takođe, u ovom sportu ne postoji rivalstvo i surevnjivost između različitih klubova, pa penjači njeguju međusobnu solidarnost koja im često i spašava život. Pravilo je da se penjač zapravo takmiči sam sa sobom i svojim mogućnostima i granicama koje nastoji da pomjeri, kao i da prilikom osvajanja cilja nema galame i buke kako bi svako održao koncentraciju i pažnju na visokom nivou.

Led i oprema

Iskusni penjači kažu da je ljepota leda u tome što je čak jedno isto mjesto na koje se iznova penjete svake godine drugačije. Da bi se zacrtana ruta savladala, pored vještine neophodna je i oprema, koja na prvi pogled liči na oružje srednjovijekovnog viteza. Nju prije svega čine cepini, koji služe za kopanje stepenica u ledu i fiksiranje za površinu. Poželjno je da imaju ergonomsku dršku da bi bolje ležali u ruci, a kada se nose u rancu, moraju da imaju gumenu zaštitu zbog oštrih dijelova.

Obavezno je nošenje zaštitne kacige ili šljema, koji mora da bude zakopčan ispod brade, inače gubi svrhu u slučaju nezgode (pad, udar, odron), jer spada sa glave. Na dobar šljem može da se montira čeona lampa, a on ima i podešavanje za širinu glave, s tim što prilikom izbora veličine treba imati na umu da se u zimskim uslovima ispod njega nosi debela kapa.

Pojas je obavezni dio opreme svakog visokogorca, pa tako i onog koji se penje po liticama koje su okovane ledom. Važno je da može da se podešava (zbog slojevite odjeće u zimskim uslovima) i uvijek se stavlja preko posljednjeg komada odjeće, jer tako može u svakom trenutku da se radi sa užetom i ostalom opremom.

Dereze se stavljaju na cipele i olakšavaju kretanje. Prave se od lakih legura metala visoke čvrstoće, otpornih na vremenske uslove, ali, ukoliko se upotrebljavaju više godina, mogu da se oštete, što može da bude vrlo opasno.

U opremu ulaze i naočale sa zatamnjenim staklima koje štite oči od spoljašnjih uticaja (tzv. „glečerke”) i ski naočale, kada je vrijeme izrazito loše, snježno i vjetrovito, kao i višeslojna, vodootporna odjeća.

Ocjenjivanje

Penjanje uz zaleđene vodopade i slapove ocjenjuje se oznakama od WI1 do WI8 (WI je oznaka za „water ice”). Na težinu penjanja utiče visina i strmost zaleđenog vodopada, a uzima se u obzir i da li slap može da se uruši.

Ljepota leda

Penjanje po ledenim površinama sadrži i elemente akrobatike, pa nimalo nije neobično to što ice climbing u oku posmatrača liči na moderan balet u kojem se „igrači” kreću vezani konopcima. Iskusni penjači kažu da je svako penjanje neponovljiv događaj. Kada se tome doda osjećaj solidarnosti koji ekstremni sportisti među sobom njeguju, jasno je zašto penjanje po ledu svake godine ima sve više poklonika. U prirodi je čovjeka da pomjera granice svojih mogućnosti, a ice climbing je jedan od načina na koje to može činiti.

Uspon uz Nijagarine vodopade

Uspon uz zaleđene Nijagarine vodopade veliki je izazov za sve koji upražnjavaju penjanje po ledu. Jedan od onih koji u svojoj sportskoj biografiji imaju ubilježen i ovaj poduhvat jeste renomirani ajs klajmber Vil Gad, o čemu postoji i dokumentarni Jutjub snimak („Ice Climbing Frozen Niagara Falls – Will Gadd's First Ascent”). Dokumentarac prikazuje i kako izgleda planiranje, priprema i trening za ovakav uspon, ali i šta sve može da pođe krivim i nepredvidivim putem. Vid Gad, koji se penjao i na glečere Kilimandžara, prvi je čovjek na svijetu koji se prije tri godine popeo uz zaleđene Nijagarine vodopade, na sjevernom dijelu zvanom Potkovica (46 m). „Penjanje uz Nijagarine vodopade je nevjerovatno iskustvo. Debljina leda je svuda drugačija – negdje je bila 2,5 centimetra, a negdje čak tri metra – pa je svaki pokret drugačiji”, izjavio je on tom prilikom.

Vrste penjanja

Penjači dijele led na alpski i vodeni. Alpski se odnosi na led u planinama (npr. zaleđene litice i padine), a vodeni na zaleđene vodopade i slapove. Sam led se takođe klasifikuje kao mek, tvrd ili krhak. Svako ko se bavi ovom vrstom sporta treba da bude u stanju da procijeni vremenske prilike, težinu rute, vrstu leda i slično. Zbog toga manje iskusni penjači uvijek idu u grupi koju vode oni sa mnogo iskustva i znanja. Podrazumijeva se da su i jedni i drugi u dobroj kondiciji i psihofizički spremni za ovu nevjerovatnu avanturu.

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on LinkedIn