Prekomjerno znojenje

autor: Dr A. Makević

Obilno znojenje može izazvati teške psihičke posljedice i osjećaj depresije i uznemirenosti, uslijed neprilika koje osoba osjeća u društvu

Znojenje je fiziološki proces koji se javlja kao posljedica povećanog fizičkog rada, vježbanja, izlaganja suncu ili toplom vazduhu u prirodi ili prostoru. Pod prekomjernim znojenjem podrazumijeva se veća proizvodnja znoja koja je povezana sa pojačanom funkcijom znojnih žlijezda. Znojne žlijezde se pojavljuju na cijeloj površini kože još u majčinom stomaku, u 15-toj nedelji ploda. Karakteristične su za čovjeka i više majmune. Izvodni kanal se otvara na površini kože u vidu pore kroz koji se izlučuje znoj. Posebno su guste na dlanovima i tabanima, a na cijelom tijelu ih ima oko dva miliona i znoj luče neprekidno od rođenja do duboke starosti. Znoj podrazumijeva bistru vodenu tečnost, slankastog ukusa, bez mirisa koji se sastoji 99% od vode i 1% od minerala. Njegova kisela hemijska reakcija na površini kože, zajedno sa sebumom, obrazuje površinski emulzioni omotač koji oblaže i štiti površinski sloj kože. Pojačano znojenje može biti generalizovano kada se cijelo tijelo znoji ili lokalno ograničeno na čelo, glavu, pazušne jame, na grudi i naročito dlanove i tabane. Ako se pojačano znojenje javi bez stimulusa riječ je o patološkom znojenju ili hiperhidrozi. 

Klinička slika

Generalizovana hiperhidroza je termoregulacionog tipa i javlja se kod povišene temperature sredine u kojoj boravimo ili kod povišene tjelesne temperature. Povišeno znojenje je tada izazvano stimulusima iz termoregulacionog centra koji se nalazi u hipotalamusu i ima za cilj snižavanje tjelesne temperature isparavanjem znoja sa površine kože tj. funkcioniše kao zaštitni odgovor organizma na povišenu tjelesnu temperaturu. Uzrok povišene tjelesne temperature može biti infekcija (virusna, bakterijska, parazitarna), zatim razna endokrina oboljenja kao što je pojačana funkcija štitne žlijezde, šećerna bolest, gojaznost, trudnoća kao i menopauza. Također, javlja se kod narkomanije i alkoholizma, kod upotrebe određenih lijekova.         

Lokalna hiperhidroza najčešće se javlja na dlanovima, tabanima i u pazušnim jamama. Izazvana je mentalnim i emotivnim stimulusima (nervoza, napetost, stres), a pogoduje mu neodgovarajuća odjeća i obuća (ovdje nije nadražen termoregulacioni centar, već centar u čeonom dijelu mozga). Često je praćena neprijatnim mirisom, što je posljedica bakterijske razgradnje i površinskog sadržaja amonijaka. Povišen PH i vlažnost površinskog sloja kože stvara pogodne uslove za infekciju gljivicama. Gustativno znojenje karakteriše pojavu znojenja kod uzimanja određene hrane ili pića. Obično se javlja na licu i gornjoj usni. Patološka forma se javlja kod operacija u predjelu zaušne žlijezde zbog oštećenja nervnih puteva. 

Neprijatni mirisi                                                  

Bromhidroza se karakteriše intenzivnim neprijatnim mirisom. Najčešća je u pazušnim jamama, a nastaje jer saprofitne bakterije sa površine kože razgrađuju sastojke znoja pa nastaju slobodne masne kiseline i amonijak koji uslovljavaju neprijatni miris kojeg osobe često nisu svjesne. Hromhidroza ili obojen znoj nastaju kod povećanog prisustva pigmenta lipofuscina u znoju. Obično nastaje posle emocionalnih i bolnih stimulusa. Kapi znoja su plavkasto–crnkaste ili crvenkaste boje sitne i viskozne. Infekcija nekim mikroorganizmima (Corinebacterium) također može obojiti znoj, ali je ovdje riječ o lažnoj bromhidrozi.  

Liječenje                                                                                                      

Osobe koje pate od generalizovanog ili lokalnog prekomernog znojenja svoje stanje mogu doživljavati kao neprijatno, uznemiravajuće, a ponekad čak i deprimirujuće. Zato obilno znojenje može izazvati teške psihičke posljedice i osjećaj depresije i uznemirenosti, uslijed neprilika koje osoba osjeća u društvu. Česta tuširanja ili promjena odjeće u toku dana zahtijevaju vrijeme, oklijevanje da se skine sako ili nelagodnost pri rukovanju mogu dovesti do osjećaja neprijatnosti u društvu, ili osoba može prestati da se bavi sportom. Sve ovo može uticati na posao i poslovni život. Rezultat svega toga može biti povlačenje iz društva osobe koja pati od hiperhidroze. Pošto je generalizovano znojenje uzrokovano stimulusima, potrebno je odstraniti faktor koji ga je izazvao ili liječiti bolest koja je dovela do ovog simptoma. Liječenje lokalnog pojačanog znojenja ima smisla samo kod pojave na dlanovima, tabanima i pazuhu. Daju se sedativi i ataraksici kao i lokalni preparati koji se nanose na oboljele predjele. Najčešće se upotrebljavaju aluminijumove soli u vidu rastvora aluminijum hlorida: formaldehid i glutardehid su djelotvorni (za tabane), emulzije sa urotropinom, jonofereza (tretman električnom strujom) i dr. Hirurško liječenje je vezano za najteže slučajeve tzv.simpatektomija. Bromhidroza se liječi održavanjem lične higijene, pranjem dezinfekcionim sapunima i sušenjem zahvaćene regije.