Gdje se gluvo kolo čuje

autor: M. Maličević
fotografije izvor: FB stranica “Glamoč na dlanu”

Pjesme su se pjevale o polju Glamočkom, za neke je on najljepše mjesto na svijetu, njegov je krompir čuven i u najudaljenijim krajevima, a divni pejzaži, jezera, okruženi planinskim ljepoticama, veliki su turistički potencijali ovog kraja za koje još uvijek nisu čuli mnogi

U davnom je 17. vijeku znani putopisac Evlija Čelebija za Glamoč napisao: „Mjesto u kutu, nikom na putu.“ I zaista, Glamoč se smjestio u srcu Glamočkog polja, sa oko 18.000 hektara obradive površine i u šumskom bogatstvu koje čini osam posto ukupnog šumskog potencijala BiH. Iako omeđen i izolovan planinskim lancima, danas ne možemo reći da nije na putu, jer ćete kroz ovo planinsko mjesto proći na putu do Jadranskog mora, posebno ako dolazite iz pravca Banje Luke, od koje je udaljen dva sata vožnje, kao i od Splita. Poslije planinskog prevoja Mliništa, zakoračićete u široko kraško polje u kojem, na oko 950 m nadmorske visine živi Glamoč. Između Šator planine i Cincara, Golije i Slovinja rasle su generacije Glamočana, koji su danas rasuti svuda po svijetu. Ovo mjesto dalo je brojne istaknute ljude, doktore, književnike, inženjere, umjetnike.. Čuveni operski pjevač Miroslav Čangalović, koji je iz svog Glamoča stigao do Boljšoj teatra, o rodnom gradu pričao je sa posebnom ljubavlju, nazivajući ga najljepšim mjestom, u kojem se diše najljepši vazduh na svijetu. I zaista, ovdje ćete disati punim plućima, a poseban doživljaj priuštiće vam bajkoviti pejzaži koji su jednako lijepi ljeti i zimi, s proljeća ili kad se u jesenje ruho obuku.

Glamoč na dlanu

Portal “Glamoč na dlanu”, pokrenut sa ciljem oživljavanja turizma u ovom tranzitnom mjestu, donosi mnoštvo informacija o ljepoti i potencijalu Glamoča i okoline, na kojem se možete informisati o turističkim rutama, lokalnim novostima, smještaju, ishrani i svemu što vam je potrebno prilikom boravka u Glamoču i okolini, uz mnoštvo predivnih fotografija.
Glavni pokretač ove turističke priče je Siniša Šolak, geograf, turizmolog, fotograf i veliki zaljubljenik u prirodu i svoj grad. Ovdašnji entuzijasti, okupljeni oko ove ideje, vjeruju u glamočku turističku priču, koju je u vidu mape turističkih destinacija Glamoča, na zidu u gradskom parku, oslikao umjetnik Ognjen Radumilo. Ova priča dovela je u Glamoč brojne turiste, strane i domaće, naročito bicikliste i ljubitelje aktivnog odmora u prirodi. Početni adrenalin prilikom posjete Glamoču priuštiće vam vožnja pravom avionskom pistom koja se, kao regularna saobraćajnica, nalazi na samom ulazu u grad.

Glamočko polje veoma je bogato arheološkim ostacima iz skoro svih epoha, a pravo blago predstavljaju nadgrobni spomenici sa sačuvanim natpisima. Najstariji ćirilični natpis pronađen u Glamoču je iz 15. vijeka, pa se ovo područje slobodno može nazvati svojevrsnim arhivom ćirilice i srpskog naroda u BiH! “Ćirilički spomenici Glamočkog polja-Pola milenijuma ćiriličke pismenosti Glamoča”, autora dr Gorana Кomara i mr Siniše Šolaka, uz mnoštvo fotografija, na sistematičan način obrađuje nadgrobne spomenike i natpise na njima od 15. do 20. vijeka.

Istorija u prirodi

Tvrđava Tabija, sa kulom koja odolijeva vijekovima, a koju su napravili Iliri, dominira nad gradom, odakle se pruža fantastičan pogled na grad, polje i okolne planine. Sa Tabije se preko centra grada možete uputiti ka šetalištu Busija, sa istoimenim jezerom, koje je posebna atrakcija, naročito zimi, kada se sa borovom šumom u svojoj okolini čini pravu zimsku čaroliju. Na putu do jezera nalaze se dva drevna kamena valjkasta stuba, koji predstavljaju rimske “miljokaze”, koji su služili da označe čuveni rimski “Put soli”. od Solina do Budimpešte, a koji je nekada prolazio baš kroz Glamoč! U blizini se nalazi i Titov mlin, te vila u kojoj je boravio kao predsjednik Jugoslavije, od koje su sada ostale samo ruševine. Iz Busije možete obilježenom stazom doći do još jednog jezera, najvećeg u Glamoču, a to je jezero Hrast, jedno od njegovih obilježja. Sa vidikovca “Peća” pruža je nesvakidašnji pogled na izletište i jezero Hrast, nestvarne šumske pejzaže i vrhove Šator planine u daljini. Idući dalje, poslije sela Kamen, naići ćete na tri od nekoliko “glamočkih čuda”. Prvo i najpoznatije je “Kamen na tri piljka”, koji predstavlja dvojni srednjovjekovni stećak koji, tako golem, stoji na samo tri kamenčića, a oko kojeg se pričaju razne legende. U blizini se nalazi i Bašića nišan iz 1798. godine, koji se smatra za najveći turski nišan na prostoru bivše Jugoslavije. Ovuda protiče i rječica Jaruga, koja kažu teče uzbrdo, a tajna je u tome što se u Glamoču polje koje je na manjoj nadmorskoj visini zove “gornje polje” i obrnuto. Mnogo je istorije u ovom malom gradu, pa tako i još jedna grupa entuzijasta okupljenih u udruženju “Ivo Lola nije sam” njeguje sjećanje na doktora Ivu Lolu Ribara, koji je poginuo u Glamoču 1943. godine.


Glamočko kolo, poznato i kao gluvo kolo, sačuvano je u ovom kraju, igra se bez muzičke pratnje, a takt se daje naglašenim udarcima stopala o tlo. Glamočko kolo je dva puta proglašavano za najbolje narodno kolo na evropskom kontinentu, a UNESKO ga je 1982. uvrstio u svjetsku kulturnu baštinu.

Glamoč nekada i danas dva su potpuno različita grada. Nekada je ovaj grad bio poznat po kulturi, sportu, po proizvodnji čuvenog glamočkog krompira, u njemu je radilo više preduzeća i živjelo mnogo više ljudi. Dolazili su ovdje najpoznatiji umjetnici širom bivše Jugoslavije, dočekivali su se najviši državni i vjerski poglavari… Danas je Glamoč u nezavidnom položaju, sa ugašenom proizvodnjom i većinskim starijim žiteljima, u kojem ipak mladost i gorštački duh stanovnika vraćaju nadu u bolji život i pozitivne priče kojima je vrvio ovaj grad. Svake jeseni održava se manifestacija “Dani glamočkog krompira”, koja okupi brojne domaće proizvođače i posjetioce. Uz bogat kulturno-umjetnički program, tih dana Glamoču se vrati stari sjaj, sve oživi i podsjeti na stare dane, kada je, kao i u pjesmi svima bilo “široko, toplo polje Glamočko….