Tajna prekrivena vodenim prostranstvom

 

Jedno od najvećih vještačkih jezera na Balkanu smjestilo se na putu Bileća – Trebinje, ispod izvora Trebišnjice. Sa svojom površinom od 33 kilometra kvadratna, dubinom na pojedinim mjestima od preko stotinu metara, plavetnilom vode i hercegovačkim kamenom koji ga okružuje sa svih strana neodoljivo podsjeća na more.

 

Autor: I. Malešević

 

Poznata je Hercegovina po mnogočemu. Po svom kamenom kršu koji se nalazi na svakom koraku, po jednom od najplodnijih polja – Popovom polju, po mediteranskom šarmu i ugodnoj klimi s velikim brojem toplih sunčanih dana, po nepreglednim vinogradima i ukusnom vinu, po raskošnoj istoriji i istorijskom blagu koje krije brojne priče i legende… a poznata je i jer se u nju smjestilo jedno od najvećih vještačkih jezera na Balkanu, impozantno Bilećko jezero, na koje je ponosan svaki Hercegovac. Svojom površinom od 33 kilometra kvadratna (zavisno od vodostaja) jezero obuhvata područje od izlaza iz Bileće pa sve do trebinjske opštine, a jednim dijelom se nalazi i na teritoriji Crne Gore.

Bilećko jezero proteže se ispod izvora rijeke Trebišnjice, na oko 400 metara nadmorske visine, a svojom veličinom, dubinom koja dostiže i preko stotinu metara, bistrinom i plavetnilom te okolinom s prepoznatljivim hercegovačkim kamenom, bezvodnim terenima i brdovitim zelenilom svakoga ko prođe pored njega podsjeti na more. I njegova temperatura je ugodna zbog čega je okolnim mještanima jedna od omiljenih destinacija za kupanje u ljetnim danima.

 

Tajna skrivena ispod vode

Iako je danas prava turistička atrakcija, jedno od nezaobilaznih svratišta na putu do mora i predmet divljenja, priča o nastanku Bilećkog jezera nije tako lijepa. Prije velike vodene površine ovo područje je bilo naseljeno. Sela Panik, Orah, Čepelica, Zadublje i Miruše nestala su ispod vode, stanovnici ovih sela izgubili su svoja višedecenijska ognjišta i raselili se, potopljeni su i brojni putevi, crkve, groblja, spomenici, a manastir Kosijerevo premješten je na novu lokaciju u selo Petrovići. Podizanjem vodostaja vode i nastajanjem jednog od najvećih vještačkih jezera, nestao je čitav jedan život kakav su mještani ovog područja do tada poznavali. Bilo je to 1968. godine, kada je rijeka Trebišnjica pregrađena betonskom branom visine 105 metara i time je stvorena ogromna vještačka akumulacija – Bilećko jezero.

Obalu Bilećkog jezera, preko koje Bileća gleda na jezero, krasi nekropola stećaka nastalih između XIII i XV vijeka. Prekrasan prizor koji izgleda kao otvoreni muzej sa oko 120 stećaka u različitim položajima i oblicima (sarkofazi, ploče, sljemenaci, krstovi i sanduci) proteže se na zelenom platou pored nekadašnjeg muzeja. Ovaj vrijedan spomenik srednjovijekovnog period još jedan je čuvar starih vremena koji krasi Hercegovinu, a ujedno i najveća vještačka nekropola stećaka u Bosni i Hercegovini, jer se oni nisu oduvijek tu nalazili već su nakon potapanja doline rijeke Trebišnjice premješteni na današnju lokaciju. Vjeruje se da je jedan broj stećaka ostao pod vodama Bilećkog jezera. Iznad jezera smještena je i tvrđava Drakuljica, nastala tokom austrougarske vladavine u BiH kao jedna od osam tvrđava izgrađenih u to doba oko Bileće.

 

Značaj Bilećkog jezera

Osim po svojoj veličini i doprinosu u proizvodnji električne energije, Bilećko jezero ima veliki značaj i za ribolovce. Opremljeni štapom za pecanje, čamcem, veselim društvom i dobrim raspoloženjem pravi ribolovci će rado posjetiti ovu lokaciju u potrazi za dobrim ulovom. Jezero je bogato ribom, posebno somom, te su iz njega izvađeni neki kapitalni primjerci dugi i do dva metra i teški preko stotinu kilograma. Već više od 25 godina zaljubljenici u ribolov ali i dobar zalogaj na Bilećkom jezeru organizuju takmičenje u lovu na soma – popularnu „Somovijadu”, uporedo sa takmičenjem u spremanju riblje čorbe. Osim soma, zastupljeni su i šaran golać i šaran ljuskar, jezerska pastrmka, kalifornijska pastrmka, potočna pastrmka, klen, strugač i brojne druge vrste. Najposjećenije je Bilećko jezero ljeti, kada je i ulov soma najbolji, dok je najslabiji u zimskim mjesecima, kada som ide na veće dubine i kada ga je gotovo nemoguće uloviti. Nažalost, jezero je nedovoljno promovisano kao ribolovna destinacija, a i krivolov nanosi ogromne štete prirodnom ekosistemu ribe. Sportsko ribolovno društvo Bileća, koje gazduje vodama Bilećkog jezera, trudi se očuvati jezero od krivolova i kontrolisati ribolov.

Osim ribolovaca, Bilećko jezero oduševljeno posjećuju ronioci zbog izuzetnih lokaliteta za ronjenje koji su vezani za priču o nastanku jezera. Kako se ispod vode, na samom dnu jezera, nalaze naseobine roniocima je i te kako zanimljivo istraživati dubine jezera.

Turističke posjete samom jezeru nažalost su ograničene na nekoliko sati ili kraće, jer na njegovim obalama nema smještajnog kapaciteta. Plaža Čepelica svakako je omiljeno mjesto okolnih mještana za kupanje i uživanje u toplim danima, a na njoj se nalaze i dva ugostiteljska objekta kao i teren za odbojku.  U bistrini i čistoći vode uglavnom uživaju Bilećani i stanovnici okolnih mjesta, a u pogledu na njega svi koji se nađu na ovom putu.

 

Bileća i okolina

Grad po kome je ovo jezero i dobilo ime – Bileća, smješten je na Bilećkom polju, na raskrsnici puteva Gacko – Dubrovnik i Mostar – Nikšić. Grad i njegova okolina poznati su po kulturno-istorijskim spomenicima, ali i pitomoj i divljoj prirodi koja pruža mir i predah uz ugodne temperature uglavnom tokom cijele godine. Pretežno brdovita, krševita i prema sjeveru planinska, Bileća je grad bogate i zanimljive kulturno-istorijske prošlosti. Centar grada je izgrađen za vrijeme austrougarske vladavine i odlikuje se prelijepom arhitekturom, a posebno je prepoznatljiv i karakterističan detalj bilećki kamen, koji možete vidjeti na mnogim građevinama.